Nội dung chính
Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) đóng vai trò then chốt là định chế tài chính của Nhà nước, dẫn dắt dòng vốn trung và dài hạn vào các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia.
Trải qua hai thập kỷ vận hành, VDB không chỉ đơn thuần là một đơn vị cấp vốn mà đã trở thành công cụ chiến lược của Chính phủ trong việc thực thi chính sách tín dụng đầu tư và quản lý vốn ODA. Tuy nhiên, trước những biến động phức tạp của kinh tế toàn cầu và yêu cầu khắt khe về tăng trưởng bền vững, việc nhìn nhận lại mô hình hoạt động để thích ứng với giai đoạn mới là điều cấp thiết.
20 năm VDB: “Bệ phóng” cho những công trình thế kỷ
Nhìn lại hành trình 20 năm, dấu ấn của VDB hiện hữu rõ nét trong hầu hết các công trình hạ tầng xương sống của Việt Nam. Thay vì chạy theo lợi nhuận ngắn hạn như các ngân hàng thương mại, VDB tập trung vào những dự án có quy mô lớn, thời gian thu hồi vốn dài và mang lại giá trị lan tỏa cho toàn xã hội.
Những dự án tiêu biểu như Thủy điện Sơn La, Thủy điện Lai Châu, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, hay hệ thống Vệ tinh Vinasat 1 và 2 không chỉ là những con số về vốn mà là nền tảng cho an ninh năng lượng và viễn thông quốc gia. Đặc biệt, việc VDB trực tiếp đầu tư, quản lý và vận hành cao tốc Hà Nội – Hải Phòng đã tạo ra một hành lang kinh tế sôi động, kết nối tam giác tăng trưởng Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, minh chứng cho năng lực triển khai dự án phức tạp của ngân hàng này.
Vượt ra ngoài tín dụng: Vai trò “vốn mồi” và hỗ trợ doanh nghiệp
Một trong những giá trị cốt lõi của VDB là khả năng lấp đầy khoảng trống thị trường. Có những lĩnh vực mà khu vực tư nhân ngại đầu tư vì rủi ro cao hoặc lợi nhuận thấp, đó chính là nơi VDB xuất hiện với vai trò “vốn mồi”.
- Hỗ trợ doanh nghiệp: Thông qua các chương trình bảo lãnh tín dụng và tín dụng xuất khẩu, VDB giúp doanh nghiệp nội địa tự tin thâm nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
- Khai thác nguồn vốn ưu đãi: VDB phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để triển khai 07 Chương trình mục tiêu từ các tổ chức quốc tế như JICA, EIB, AFD. Các khoản vay này tập trung vào những vấn đề cấp bách như chống biến đổi khí hậu, phát triển năng lượng tái tạo và cấp nước cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Chiến lược tái định vị VDB đến năm 2045: Chuyển đổi Xanh và Số
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững theo Nghị quyết 79-NQ/TW, VDB không thể tiếp tục vận hành theo tư duy cũ. Yêu cầu đặt ra là phải tái cơ cấu toàn diện: tinh gọn bộ máy, đa dạng hóa nguồn lực và gắn chặt nhiệm vụ chính sách với hiệu quả kinh tế.
Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo từ Viện Chiến lược và Chính sách Tài chính nhận định rằng VDB cần một sự “tái định vị” mạnh mẽ. Trong giai đoạn 2030-2045, trọng tâm của VDB sẽ chuyển dịch sang:
- Hạ tầng chiến lược: Tập trung vốn vào các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số để đảm bảo phát triển cân bằng.
- Kinh tế xanh: Ưu tiên các dự án chuyển đổi số, năng lượng sạch và công nghiệp nền tảng.
- Quản trị rủi ro: Nâng cao năng lực quản trị và ứng dụng công nghệ để tối ưu hóa quy trình cấp vốn.
Hoàn thiện thể chế: Chìa khóa để thoát khỏi rào cản hành chính
Một vấn đề hóc búa mà các chuyên gia chỉ ra chính là hành lang pháp lý. Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, cho rằng VDB cần một cơ chế vận hành minh bạch, kiến tạo và giảm bớt sự can thiệp hành chính.
Để VDB thực sự phát huy hiệu quả, cần tập trung vào 3 thay đổi đột phá:
- Đổi mới cơ chế tài chính: Giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách Nhà nước, đa dạng hóa nguồn huy động vốn từ thị trường.
- Lãi suất thị trường: Thiết kế chính sách lãi suất tách bạch giữa phần hỗ trợ của Nhà nước và lãi suất vận hành theo nguyên tắc thị trường.
- Quản trị theo kết quả: Thay đổi phương thức giám sát từ kiểm soát quy trình sang đánh giá hiệu quả thực tế của dự án đối với nền kinh tế.
Góc nhìn chuyên gia: Việc hoàn thiện thể chế cho VDB không chỉ là câu chuyện của một ngân hàng, mà là câu chuyện về cách Nhà nước điều tiết nguồn vốn đầu tư công. Nếu VDB được vận hành như một định chế tài chính hiện đại, linh hoạt nhưng vẫn giữ vững định hướng chính sách, đây sẽ là “đòn bẩy” cực lớn để Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên phát triển mới.
Bạn đánh giá thế nào về vai trò của các định chế tài chính nhà nước trong việc dẫn dắt vốn cho tăng trưởng xanh? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới!
