Nội dung chính
Sự bất ổn địa chính trị tại Trung Đông đang thúc đẩy chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, mở ra nhiều cơ hội đầu tư nhưng cũng đầy rẫy thách thức tài chính lớn.
Những biến động tại khu vực Trung Đông không chỉ là vấn đề chính trị mà còn tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng toàn cầu. Khi các nguồn nhiên liệu hóa thạch trở nên khan hiếm và đắt đỏ, vai trò của năng lượng sạch không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết để đảm bảo sự ổn định kinh tế.
Áp lực từ giá nhiên liệu hóa thạch và rủi ro an ninh năng lượng
Theo phân tích từ Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, ngành nhiệt điện đang đứng trước những thách thức nghiêm trọng. Giá dầu FO có thời điểm đã nhảy vọt lên trên 700 USD/tấn, tăng gấp đôi chỉ trong vài ngày sau khi xung đột bùng phát. Điều này tạo ra hiệu ứng domino lên giá khí đầu vào, vốn được tính toán dựa trên 46% giá FO cộng với chi phí vận chuyển.
Hệ lụy tất yếu là giá điện đầu ra từ các hợp đồng PPA sẽ phải điều chỉnh tăng, gây áp lực lớn lên EVN – bên mua điện độc quyền. Trong khi đó, bức tranh năng lượng Việt Nam năm 2025 cho thấy sự phụ thuộc đáng lo ngại: tiêu thụ điện dự kiến đạt 288 tỷ kWh (tăng 4,9%), nhưng tới 61% sản lượng vẫn đến từ than và khí. Với tổng công suất lắp đặt đạt xấp xỉ 87.600 MW, Việt Nam cực kỳ dễ bị tổn thương trước các cú sốc gián đoạn nguồn cung từ thế giới.
Lợi thế cạnh tranh của năng lượng sạch trong bối cảnh mới
Ngược lại với sự bấp bênh của nhiên liệu hóa thạch, điện gió và điện mặt trời đang dần khẳng định lợi thế về giá. Dữ liệu dự báo cho năm 2025 cho thấy khoảng cách giá giữa năng lượng tái tạo và điện khí đang dần thu hẹp:
- Điện gió: Giá mua theo cơ chế mới dao động từ 1.800 – 2.000 đồng/kWh.
- Điện mặt trời: Cơ chế FIT 2 đạt mức 1.900 – 2.220 đồng/kWh.
- Điện khí (POW): Trung bình khoảng 2.500 đồng/kWh.
- Điện than: Khoảng 1.900 đồng/kWh.
Sự chênh lệch này khiến các nguồn năng lượng sạch trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết trong mắt các nhà đầu tư và đơn vị vận hành hệ thống.
Chính sách thúc đẩy và những “tay chơi” tiêu biểu
Theo đánh giá từ Công ty Chứng khoán MB (MBS), lộ trình phát triển ngành điện theo Quy hoạch Điện VIII (điều chỉnh) đang tập trung mạnh vào năng lượng tái tạo và điện khí, đồng thời chú trọng hạ tầng lưới điện. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu, các cơ chế như DPPA (mua bán điện trực tiếp) và cơ chế bao tiêu điện gió ngoài khơi cần được hoàn thiện nhanh chóng.
Thị trường hiện đang chứng kiến sự tham gia sôi động của các doanh nghiệp đầu ngành. Ở mảng năng lượng tái tạo, những cái tên như REE, GEG, HDG, PC1 đang dẫn dắt cuộc chơi, trong đó REE đặc biệt chú trọng vào điện gió ngoài khơi. Ở mảng điện khí, bên cạnh POW, PGV vẫn duy trì sức mạnh với nhiều dự án gối đầu, cùng sự xuất hiện của các nhân tố mới như VinEnergo với dự án LNG Hải Phòng 1&2.
Mặt trái của cuộc đua: Rủi ro tài chính và áp lực nợ vay
Dù triển vọng dài hạn rất sáng, nhưng thực tế thực thi lại cho thấy sự phân hóa tài chính cực kỳ khốc liệt. Không phải doanh nghiệp năng lượng nào cũng đang “hái ra tiền”. Nhiều đơn vị đang vật lộn với bài toán nợ vay và lỗ lũy kế do chi phí đầu tư ban đầu quá lớn:
- Năng lượng Hồng Phong 2: Lỗ 97,7 tỷ đồng năm 2025, tổng nợ phải trả hơn 1.671 tỷ đồng, hệ số nợ/vốn chủ sở hữu ở mức 1,81 lần.
- Năng lượng Hồng Phong 1: Ghi nhận lỗ sau thuế 180,7 tỷ đồng, nợ phải trả lên tới gần 3.439 tỷ đồng với hệ số nợ/vốn chủ sở hữu tăng mạnh lên 3,2 lần.
- Điện gió Hòa Đông 2: Lỗ lũy kế đến tháng 6/2025 lên tới 493 tỷ đồng, trong khi tổng nợ phải trả gần 2.813 tỷ đồng, chủ yếu là nợ ngân hàng.
Đây là lời cảnh báo cho các nhà đầu tư: Trong ngành năng lượng, dòng tiền và nền tảng tài chính vững chắc mới là yếu tố sống còn, chứ không chỉ là quy mô dự án.
Xu hướng tương lai: Công nghệ lưu trữ năng lượng
Để giải quyết bài toán dư thừa cục bộ và cắt giảm công suất của năng lượng tái tạo, công nghệ lưu trữ đang trở thành chìa khóa. Điển hình là việc Tập đoàn GG Power hợp tác với Goldwind để sản xuất pin lưu trữ năng lượng tại Hưng Yên với công suất thiết kế 5 GWh/năm. Đây là bước đi chiến lược nhằm làm chủ chuỗi giá trị năng lượng sạch tại Việt Nam.
Góc nhìn chuyên gia: Năng lượng tái tạo là xu thế không thể đảo ngược. Tuy nhiên, trong giai đoạn lãi suất và tỷ giá còn nhiều biến động, các nhà đầu tư nên ưu tiên những doanh nghiệp có cấu trúc vốn an toàn, ít nhạy cảm với chi phí vay và có khả năng làm chủ công nghệ mới thay vì chạy theo quy mô nóng.
Bạn đánh giá thế nào về tiềm năng của nhóm cổ phiếu năng lượng trong năm tới? Hãy để lại ý kiến dưới phần bình luận!