Nội dung chính
Thị trường việc làm Mỹ đang rơi vào giai đoạn giảm sâu, khi “hiệu quả” và trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành lực lượng thay đổi cốt lõi.
Thị trường việc làm Mỹ 2025: Số liệu mới nhất
Dữ liệu Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) cho thấy tổng số việc làm mới trong năm 2025 chỉ đạt 584.000 vị trí – con số giảm mạnh so với hơn 2 triệu việc làm hàng năm trong hai năm trước. Trung bình mỗi tháng thị trường chỉ tạo ra khoảng 48.000 việc làm mới, và các điều chỉnh tháng 10, 11 còn làm giảm thêm đến 68.000 và 8.000 việc so với báo cáo ban đầu.
Nguyên nhân: “hiệu quả” và AI
Theo Business Insider, khái niệm “hiệu quả” đã chuyển thành một “tôn giáo” trong các công ty công nghệ Silicon Valley, dẫn đến cuộc “đại san phẳng” nhằm lược bỏ các tầng quản lý trung gian. Các CEO như Mark Zuckerberg (Meta), Sundar Pichai (Google) và Elon Musk (Tesla/SpaceX) đang đẩy mạnh việc kết hợp AI với mô hình tổ chức gọn gàng để cắt giảm chi phí và tăng lợi nhuận cho cổ đông.
AI thay thế công việc văn phòng
AI hiện đang tự động hoá viết mã, soạn thảo tài liệu và xử lý hành chính, khiến các vị trí quản lý cấp trung và nhân viên văn phòng trở nên dư thừa. Các công ty lớn như Dell, AT&T và Verizon đã thực hiện các đợt sa thải kín đáo nhưng mạnh mẽ để cân đối ngân sách trong bối cảnh lãi suất cao và lạm phát kéo dài.
Ảnh hưởng tới khu vực công
Thậm chí, các cơ quan chính phủ cũng không tránh khỏi. Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) do Elon Musk lãnh đạo đã yêu cầu nhân viên liệt kê toàn bộ nhiệm vụ để đánh giá năng suất; hơn 265.000 công chức mất việc trong năm 2025, theo NBC News.
Nỗi bi quan của người lao động trí thức
Jaqueline Kline, sinh viên mới ra trường, đã nộp đơn hàng trăm vị trí mà không nhận được phản hồi. “Tấm bằng đại học từng là một đặc quyền, giờ không còn giá trị gì nữa”, cô chia sẻ. Tương tự, Charley Kim – một nhân sự trẻ trong ngành công nghệ – mô tả: “Được gọi đi phỏng vấn bây giờ còn khó hơn cả việc vượt qua buổi phỏng vấn đó”.
Những điểm sáng và rủi ro lạm phát
Trong khi tổng thể thị trường lao động trầm lặng, một số lĩnh vực vẫn ghi nhận tăng trưởng. Bộ Lao động Mỹ cho biết việc làm trong tháng 12 tăng ở các ngành dịch vụ ăn uống, y tế và hỗ trợ xã hội, trong khi bán lẻ và sản xuất tiếp tục kéo lùi.
Thu nhập bình quân theo giờ tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, đạt 37,02 USD. Đây là một trong những chỉ số Fed theo dõi chặt chẽ, vì mức tăng lương có thể duy trì áp lực lạm phát và khiến Ngân hàng Trung ương khó hạ lãi suất.
Theo báo cáo McKinsey tháng 6, gần 80% doanh nghiệp đã triển khai AI tạo sinh, nhưng phần lớn vẫn chưa thấy tác động đáng kể tới lợi nhuận. Elon Musk cũng thừa nhận dự án DOGE “chỉ thành công một chút”.
Kết luận và dự báo 2026
Đối với người lao động, thời kỳ “hiệu quả” và AI vẫn là một cuộc chơi nguy hiểm. Abbey Owens, người đang tìm việc, thừa nhận: “Ban đầu tôi tìm kiếm công việc cụ thể, giờ tôi chấp nhận hầu như bất kỳ công việc nào”.
Năm 2026 sẽ tiếp tục diễn biến không chắc chắn khi bóng ma “hiệu quả” vẫn ảnh hưởng tới quyết định nhân sự, từ Washington D.C. đến thung lũng Silicon.