PNJ – thương hiệu trang sức hàng đầu Việt Nam – đang đối mặt với một bài kiểm tra quản trị nghiêm trọng khi công ty con PNJP, được mệnh danh là “nhà máy in hàng”, bị thanh tra NHNN chỉ ra vi phạm về phòng, chống rửa tiền và thuế.

Thanh tra NHNN phát hiện 2 tồn tại trọng yếu tại PNJP

Trong hơn hai thập kỷ phát triển, PNJ đã xây dựng một hệ sinh thái khép kín: từ chế tác, sản xuất tới bán lẻ trên khắp cả nước. Tuy nhiên, quyết định thanh tra số 01/KL‑TTRA ngày 31/12/2025 của Chi nhánh NHNN khu vực 2 đã nêu rõ hai vấn đề chính của công ty con 100% vốn này:

• Vi phạm quy định phòng, chống rửa tiền (AML): chậm đăng ký cán bộ chịu trách nhiệm, lưu trữ hồ sơ khách hàng không đầy đủ và báo cáo giao dịch lớn không đúng thời hạn.
• Sai sót trong khai báo thuế: tính kỳ thuế không chính xác, dù không dẫn đến thiếu nộp thuế theo Luật Quản lý thuế 2019.

Những lỗi kỹ thuật này, dù không gây mất thuế lớn, nhưng trong bối cảnh nhà đầu tư và thị trường ngày càng quan tâm tới tiêu chuẩn ESG, đã mở ra câu hỏi về độ sâu của cơ chế kiểm soát nội bộ trong tập đoàn.

Những điểm mạnh và hạn chế của PNJP

Theo thanh tra, PNJP sở hữu quy mô sản xuất lớn, đầu tư máy móc hiện đại, tạo việc làm cho địa phương và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Công ty đáp ứng các điều kiện hoạt động theo Nghị định 24/2012/NĐ‑CP và các quy định liên quan.

Tuy nhiên, trong công tác AML, PNJP còn thiếu sót trong việc:

• Phân công và đăng ký thông tin cán bộ chịu trách nhiệm kịp thời.
• Lưu trữ hồ sơ nhận diện khách hàng (KYC) không đầy đủ.
• Báo cáo giao dịch có giá trị lớn không đúng thời hạn quy định.

Về thuế, công ty đã khai không đúng kỳ tính thuế cho một số nghiệp vụ, nhưng chưa gây thiếu thuế thực tế.

Hệ quả pháp lý và kiến nghị của thanh tra

NHNN đã ban hành Quyết định xử phạt hành chính số 196/QĐ‑XPHC ngày 10/12/2025, xử lý vi phạm AML và gửi văn bản tới các cơ quan liên quan (Thuế TP.HCM, …) để phối hợp giám sát.

Bên cạnh đó, thanh tra đưa ra 03 kiến nghị và 02 khuyến nghị, bao gồm:

• Tăng cường hệ thống kiểm soát nội bộ và quy trình AML.
• Đảm bảo việc khai báo thuế chính xác, kịp thời.
• Rà soát lại cơ chế quản trị giữa công ty mẹ PNJ và công ty con PNJP để giảm rủi ro “khoảng cách thể chế”.

PNJP – “nhà máy in hàng” vô hình nhưng là trụ cột doanh thu

Trên báo cáo tài chính hợp nhất, PNJP gần như “vô hình” vì các giao dịch nội bộ được loại trừ khi hợp nhất. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy PNJP là trung tâm sản xuất vàng, bạc, đá quý – mảng doanh thu chính của PNJ.

Theo báo cáo tài chính quý III/2025, doanh thu thuần của mảng này đạt hơn 8.096 tỷ VNĐ, chiếm gần 99,5 % tổng doanh thu hợp nhất của tập đoàn (8.135 tỷ VNĐ). Nói cách khác, nếu PNJ là mặt tiền bán lẻ, thì PNJP chính là “nhà máy in hàng”.

Quản trị tập đoàn trong bối cảnh ESG

Mô hình công ty mẹ – công ty con riêng biệt thường được các tập đoàn lớn áp dụng để giảm rủi ro chuyển giá và xung đột lợi ích. Tuy nhiên, khi cấu trúc quản trị chồng lấn, bất kỳ sai sót nhỏ nào ở công ty con cũng có thể được thị trường diễn giải thành rủi ro hệ thống.

Trong môi trường đầu tư ngày càng nhạy cảm với tiêu chuẩn ESG, các “vết xước” về AML và thuế không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn là thước đo văn hoá kiểm soát rủi ro của cả tập đoàn. Nhà đầu tư sẽ quan tâm hơn tới việc PNJ tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ, tách bạch rõ ràng vai trò quản trị‑điều hành‑sở hữu và nâng chuẩn tuân thủ AML, thuế lên tiêu chuẩn khu vực.

Cuối cùng, rủi ro lớn nhất không phải là mức phạt tài chính, mà là những “hộp đen” trong cấu trúc quản trị mà thị trường chưa nhìn thấy. PNJ cần khai sáng những khu vực này để duy trì niềm tin của nhà đầu tư và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ESG.

Bạn nghĩ gì về mô hình quản trị hiện tại của PNJ? Hãy chia sẻ quan điểm và theo dõi chúng tôi để cập nhật những phân tích sâu hơn về quản trị doanh nghiệp và rủi ro ESG.