Nội dung chính
Việc tham gia vào chuỗi liên kết sản xuất bền vững giúp nông dân trồng chuối Đồng Nai xóa bỏ nỗi lo bị thương lái bẻ kèo và ổn định đầu ra cho thị trường xuất khẩu.
Thị trường nông sản luôn chứa đựng những biến động khó lường, đặc biệt là với các mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Tuy nhiên, tại thủ phủ chuối Đồng Nai, một làn sóng thay đổi tư duy đang diễn ra mạnh mẽ, chuyển từ canh tác tự phát sang sản xuất chuyên nghiệp theo tiêu chuẩn quốc tế.
Thay đổi tư duy canh tác để chinh phục thị trường tỷ dân
Đồng Nai hiện đang sở hữu vùng nguyên liệu chuối khổng lồ với khoảng 21.000ha, mang lại sản lượng hơn 900.000 tấn mỗi năm. Đáng chú ý, 80% sản lượng này được dành riêng cho xuất khẩu, trong đó Trung Quốc vẫn giữ vị thế là thị trường tiêu thụ trọng điểm.
Tại các địa phương như Bàu Hàm, Gia Kiệm hay Thành Sơn, người nông dân không còn làm theo kiểu “may rủi”. Thay vào đó, họ tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật để đáp ứng yêu cầu khắt khe của các đối tác ngoại. Bà Nguyễn Thị Nghiệm, một hộ nông dân tại xã Bàu Hàm, chia sẻ rằng để trái chuối có thể “lên đường” xuất khẩu, ngoại hình phải đạt chuẩn: trái bóng, đẹp mắt và đặc biệt là không được nhiễm nấm bệnh.
Một khía cạnh then chốt khác trong cuộc cách mạng này chính là việc cải tạo đất. Ông Sầm A Sáng, một lão nông tại Bàu Hàm, đã áp dụng mô hình nông nghiệp hữu cơ để khắc phục tình trạng đất bạc màu. Thay vì lạm dụng phân bón hóa học, ông chú trọng kiểm soát độ pH bằng cách rải vôi đầu mùa mưa và tăng cường phân vi sinh. Việc này không chỉ giúp đất tơi xốp, kích thích bộ rễ phát triển khỏe mạnh mà còn giúp cây chống chọi tốt hơn với sâu bệnh.
Hợp tác xã: “Tấm khiên” bảo vệ nông dân trước rủi ro thị trường
Nỗi ám ảnh lớn nhất của người trồng chuối chính là tình trạng “bẻ kèo” từ phía thương lái: thu mua giá cao khi thị trường sốt, nhưng lại ép giá hoặc bỏ cọc khi giá rớt. Để giải quyết triệt để vấn đề này, mô hình Hợp tác xã (HTX) đã trở thành giải pháp cứu cánh.
Ông Trần Ngọc Tú, Giám đốc HTX Thương mại Dịch vụ Nông nghiệp Trảng Bom, cho biết đơn vị hiện liên kết sản xuất trên 350ha với năng lực xuất khẩu khoảng 100 tấn chuối mỗi ngày (tương đương 5 container). Vai trò của HTX là đứng ra làm cầu nối pháp lý, đảm bảo các hợp đồng được thực thi nghiêm túc, từ đó tạo sự yên tâm tuyệt đối cho bà con nông dân.
Bên cạnh việc bảo vệ về mặt thương mại, tham gia HTX còn giúp nông dân chuẩn hóa quy trình sản xuất. Việc ghi chép nhật ký nông vụ, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật chính là “giấy thông hành” quan trọng để chuối Đồng Nai thâm nhập sâu vào các thị trường khó tính.
Triển vọng bứt phá từ chuỗi giá trị minh bạch
Số liệu thực tế cho thấy tín hiệu rất khả quan. Bà Liêu A Kiều, Giám đốc Công ty TNHH Quốc tế Kelly Swangle, đánh giá xuất khẩu chuối năm 2026 dự kiến tăng trưởng mạnh mẽ với sản lượng tăng hơn 20% và giá bán tăng khoảng 30% so với cùng kỳ. Sự hình thành chuỗi giá trị khép kín từ trồng trọt đến đóng gói đã giúp sản phẩm có khả năng truy xuất nguồn gốc minh bạch, tạo uy tín lớn trên trường quốc tế.
Đại diện ngành nông nghiệp tỉnh Đồng Nai, bà Lê Thị Ánh Tuyết (Phó Giám đốc Sở NN&PTNT), khẳng định tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng nhật ký điện tử và chuẩn hóa mã số vùng trồng. Dù Trung Quốc là thị trường chủ lực, nhưng hướng đi đa dạng hóa sang các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia cũng đang được triển khai quyết liệt.
Kết luận: Với tư duy làm nông nghiệp chuyên nghiệp và sự gắn kết chặt chẽ trong các chuỗi liên kết, cây chuối tại Đồng Nai không còn là một canh bạc may rủi. Đây đã trở thành một ngành kinh tế bài bản, mang lại sự thịnh vượng bền vững cho người nông dân. Theo bạn, đâu là yếu tố quan trọng nhất để nông sản Việt có thể cạnh tranh sòng phẳng tại thị trường quốc tế?